directamain tar il cuntegn

Tge è ina lescha?

Las leschas èn la totalitad da las reglas che ston vegnir resguardadas en in pajais. La finamira da questas leschas è d’organisar la vita en la societad. Mintga stadi ha sias atgnas leschas. Quellas vegnan fatgas da l’organ ch’ins numna la pussanza legislativa (il parlament).

Numerusas leschas: tgenina vegn applitgada?

Il dretg vertent en in pajais sa basa sin texts normativs da differentas furmas (convenziuns, constituziun, leschas ubain ordinaziuns). Questas normas n’han betg tuttas la medema valur: intginas dad ellas han ina valur superiura e prevalan las autras. En Svizra ha per exempel ina lescha la prioritad envers las ordinaziuns.

Las leschas en Svizra

En in stadi federalistic sco la Svizra exista il dretg federal, il dretg chantunal ed il dretg communal.
Plinavant vegn applitgà er il dretg internaziunal ch’è vegnì ratifitgà (acceptà) da la Svizra.

Las leschas federalas

Las leschas federalas vegnan decretadas dal Parlament federal. Sia incumbensa principala è la legislaziun (approvar, refusar, abolir u modifitgar las leschas).

Las leschas chantunalas

Las leschas chantunalas vegnan decretadas dals parlaments chantunals. L’incumbensa principala dals parlaments chantunals è la legislaziun (approvar, refusar, abolir u modifitgar las leschas).

  • Sin LexFind.ch pon ins acceder a tut il dretg federal e chantunal. La gestiun dal portal LexFind.ch vegn finanziada da la Conferenza svizra dals chanceliers chantunals.

Las leschas communalas

Betg tut las vischnancas n’han las medemas cumpetenzas e la medema autonomia. Las leschas communalas sa differenzieschan d’ina vischnanca a l’autra e dependan mintgamai da la constituziun chantunala. Er sin plaun communal vegnan las leschas fatgas da la pussanza legislativa. Las vischnancas pli grondas disponan per il solit d’in parlament. En las vischnancas pli pitschnas vegnan las leschas savens approvadas d’ina radunanza communala.

Tgi po pretender ch’i vegnia fatg ina nova lescha sin plaun federal?

Las leschas federalas vegnan fatgas da l’Assamblea federala, pia dal parlament, che ha la pussanza legislativa.
Mintga organ e mintga persuna – sajan quai burgaisas u burgais (cun il dretg da votar sin plaun federal), gruppas d’interess, parlamentarias u parlamentaris ubain il Cussegl federal – po inoltrar ina dumonda al parlament per laschar elavurar u modifitgar ina lescha.

La finala èsi dentant adina il parlament che decida, sche ed en tge moda ch’ina lescha federala vegn modifitgada.