directamain tar il cuntegn

2019: Onn d’elecziuns en Svizra ed … en l’Europa

Betg mo en Svizra è il 2019 in onn d’elecziuns, mabain er en l’Europa. Las elecziuns europeicas, che vegnan manadas tras mintga tschintg onns, han lieu gia il matg, pli precisamain dals 23 da matg fin ils 26 da matg; las datas exactas vegnan fixadas dals singuls stadis commembers da l’UE.

Er sche la Svizra n’è betg in stadi commember da l’UE, vegn la Confederaziun tuttina a suandar attentivamain las elecziuns. Il Parlament europeic vegn – sco in dals dus legislaturs da l’Uniun europeica – a giugar ina rolla decisiva en il svilup da l’UE e da sia posiziun envers terzs stadis sco la Svizra.

Las elecziuns europeicas: da tge sa tracti?

Las elecziuns dal Parlament europeic han lieu en ils 27 stadis commembers da l’Uniun europeica extendida – e betg pli en 28 stadis, premess che la Gronda Britannia saja sortida da l’UE fin lura. Ils deputads europeics vegnan elegids en ina elecziun directa generala.

Las elecziuns 2019 han lieu per la novavla giada dapi l’introducziun da l’elecziun directa generala l’onn 1979. Mintga stadi po definir sez la procedura electorala; las modalitads d’elecziun èn differentas en ils singuls pajais. Uschia obtegnan p.ex. las Austriacas ed ils Austriacs il dretg d’eleger gia cun 16 onns.

Co funcziuna il Parlament europeic?

La sala plenara da l’edifizi Louise-Weiss a Strasbourg è impressiunanta. Il Parlament europeic dumbra oz 751 deputads; ils sezs vegnan repartids sin ils singuls pajais proporziunalmain al dumber da la populaziun. Ils commembers dal parlament na vegnan betg gruppads tenor lur naziunalitad, mabain – sco en Svizra – tenor lur orientaziun politica.

Il Parlament europeic è bain – sco l’Assamblea federala – pluriling, dentant sa tracti qua d’in parlament professiunal. Las sessiuns plenaras han lieu a Strasbourg e las sedutas da lavur a Strasbourg, a Brüssel ed a Luxemburg. Mintga stadi ha almain sis e maximalmain 96 deputads en il Parlament europeic. En consequenza dal Brexit vegnan occupads l’onn 2019 mo pli 705 dals 751 sezs. La Germania resta il pajais che dispona dal dumber il pli grond da deputads, suandà da la Frantscha, da l’Italia, da la Spagna e dal Portugal. Ils pli paucs sezs han ils stadis pitschens sco la Cipra, il Luxemburg e Malta. Damai che la Svizra n’è betg in stadi commember da l’UE, na dispona ella natiralmain da nagins deputads.

Cun il contract da Lissabon da l’onn 2007 èn las cumpetenzas dal Parlament europeic vegnidas extendidas considerablamain. Oz concluda el – cun paucas excepziuns – ensemen cun il Cussegl da l’Uniun europeica, en il qual èn represchentads las scheffas ed ils schefs da stadi e da las regenzas, bunamain tut las prescripziuns giuridicas europeicas. Il Parlament europeic approvescha – medemamain ensemen cun il Cussegl – las cunvegnas cun terzs stadis ed elavura il budget da l’Uniun europeica. Plinavant elegia el – sin proposta dal Cussegl – la presidenta u il president da la Cumissiun europeica, approvescha las cumissarias ed ils cumissaris e surveglia politicamain la lavur da la cumissiun.
In’ulteriura instanza da l’UE che merita da vegnir menziunada qua è la Cumissiun europeica, l’organ executiv da l’UE. La cumissiun vegn actualmain presidiada dal Luxemburgais Jean-Claude Juncker. Quel ha dentant annunzià ch’el na vegnia betg a candidar anc ina giada l’onn 2019 per il mandat.

Il Parlament europeic