directamain tar il cuntegn

Service

Cussegl dals chantuns : chantun Grischun

Instrucziun electorala e candidaturas per il Cussegl dals chantuns : infurmaziuns

Instrucziun electorala

Tgi po eleger las commembras ed ils commembers dal Cussegl dals chantuns en Voss chantun? Er las Svizras ed ils Svizzers a l'exteriur? E las persunas estras? Per tge motivs po vegnir retratg il dretg d'eleger?

Las persunas cun dretg da votar elegian las commembras grischunas ed ils commembers grischuns dal Cussegl dals chantuns (art. 11 cifra 3 da la Constituziun dal chantun Grischun [CC; DG 110.100]). Il dretg da votar e d'eleger han tut las burgaisas svizras e tut ils burgais svizzers che han cumplenì il 18. onn e ch'abitan en il chantun Grischun (art. 9 al. 1 CC). Las Svizras ed ils Svizzers a l'exteriur pon medemamain eleger las commembras grischunas ed ils commembers grischuns dal Cussegl dals chantuns, sch'els èn autorisads dad exercitar ils dretgs politics en chaussas federalas en il chantun Grischun tenor la Lescha federala davart ils dretgs politics da las Svizras e dals Svizzers a l'exteriur (art. 3 al. 3 da la Lescha davart ils dretgs politics en il chantun Grischun [LDPC; DG 150.100]). Persunas estras n'han betg il dretg da votar en chaussas chantunalas ed uschia er betg il dretg d'eleger las commembras ed ils commembers dal Cussegl dals chantuns (e contrario art. 9 al. 1 CC). Il dretg d'eleger po vegnir retratg, sch'ina persuna stat sut assistenza cumplessiva u vegn represchentada tras ina persuna che ha l'incumbensa d'avair quità dad ella pervia d'incapacitad permanenta da giuditgar (art. 9 al. 2 CC).

Tge documents survegnan las persunas cun dretg d'eleger da Voss chantun avant las elecziuns dal Cussegl dals chantuns (p.ex. in set cun cedels electorals prestampads, cedels electorals vids, explicaziuns, attest da votar / carta da legitimaziun, ina cuverta da resposta francada u betg francada e.u.v.)?

Il material electoral cumpiglia in cedel electoral cun duas lingias vidas, l'attest da votar ed ils documents per la votaziun per correspundenza (art. 21 al. 1 lit. b ed art. 24 al. 3 LDPC). Ils documents per la votaziun per correspundenza consistan d'ina cuverta da votar per il cedel electoral sco er d'ina cuverta da consegna che n'è per regla betg francada.

Co pon vegnir emplenids u midads ils cedels electorals per il Cussegl dals chantuns? Ston ins far ina crusch tar la persuna giavischada? Pon ins stritgar nums? Èsi pussaivel da panaschar u da cumular?

Sin il cedel electoral sto vegnir scrit il num da la candidata u dal candidat giavischà (ed eventualmain ulteriuras indicaziuns ch'èn necessarias per identifitgar cleramain la persuna). I n'è betg necessari d'emplenir tut las lingias. Ina cumulaziun n'è betg pussaivla. Valair vala: Ina vusch per candidata u candidat (art. 35 al. 1 lit. b LDPC). Sin il medem cedel electoral pon vegnir scrittas persunas da differentas derivanzas politicas (partidas). Ils cedels electorals ston vegnir emplenids persunalmain ed a maun (art. 27 al. 2 LDPC).

Quants nums pon resp. ston esser scrits sin il cedel electoral, per che quel saja valaivel?

Vers engiu n'existan naginas prescripziuns. Sch'il cedel electoral na cuntegna dentant insumma nagins nums, vala el sco cedel electoral vid (art. 33 LDPC). Sche dapli che dus nums valaivels figureschan sin il cedel electoral, vegnan ils nums da memia stritgads tenor las reglas da l'art. 35 al. 2 LDPC.

Tge indicaziuns ston las electuras ed ils electurs far sin il cedel electoral, per che la candidata u il candidat possia vegnir identifitgà cleramain e per che la vusch saja valaivla per il Cussegl dals chantuns?

I ston vegnir fatgas quellas indicaziuns che na laschan avert nagins dubis motivads per tge candidata u candidat ch'ina vusch valia (art. 35 al. 1 lit. c LDPC). Tut tenor la constellaziun basta il num da famiglia. En cas da candidatas e candidats cun il medem num da famiglia èsi er necessari d'inditgar il prenum ed eventualmain autras infurmaziuns per identifitgar cleramain la persuna.

Tge motivs enconuscha Voss chantun per declerar ina vusch per ina candidata u in candidat dal Cussegl dals chantuns sco nunvalaivla?

Ina vusch è nunvalaivla, sch'ella vegn dada ad ina persuna che na po betg vegnir elegida, sch'ella vegn dada ad ina persuna ch'è gia menziunada sin il medem cedel electoral (cumulaziun) u sch'ella lascha avert dubis motivads per tgi ch'ella valia (art. 35 LDPC). Il differents motivs, pervia dals quals l'entir cedel electoral daventa nunvalaivel, èn menziunads en l'art. 34 LDPC.

A tge posts pon las electuras ed ils electurs sa drizzar, sch'ellas ed els na survegnan betg il material electoral u sch'il material electoral n'è betg cumplet? A tgi pon sa drizzar las Svizras ed ils Svizzers a l'exteriur?

En tuts dus cas a la vischnanca, en la quala ellas ed els han lur domicil politic.

Co pon ins eleger en Voss chantun: per correspundenza, a l'urna, online?

Cun consegnar l'attest dal dretg da votar pon las persunas cun dretg da votar votar ubain persunalmain a l'urna ubain anticipadamain ad in post inditgà da la vischnanca ubain per correspundenza (art. 25 al. 1 LDPC).

Cura ha lieu in eventual segund scrutini per las elecziuns dal Cussegl dals chantuns?

Trais emnas suenter l'emprim scrutini, concretamain pia ils 10 da november 2019 (art. 18 LDPC).

Tgi po candidar per il Cussegl dals chantuns en cas d'in eventual segund scrutini?

Il segund scrutini è liber, admessas èn pia tut las persunas elegiblas (art. 40 LDPC).

Co vegn calculada la maioritad absoluta e relativa per las elecziuns dal Cussegl dals chantuns? Vegnan resguardads cedels electorals vids e vuschs vidas?

Elegida en l'emprim scrutini è quella persuna che cuntanscha la maioritad absoluta. Il dumber total da tut las vuschs valaivlas ch'èn vegnidas dadas a persunas che candideschan, vegn dividì tras il dubel dumber da sezs libers. La proxima cifra entira pli auta è la maioritad absoluta. Sch'il dumber da persunas che han cuntanschì la maioritad absoluta è pli grond ch'il dumber da sezs che pon vegnir occupads, valan quellas persunas cun ils dumbers da vuschs ils pli auts sco elegidas (art. 39 al. 2 LDPC). En il segund scrutini èn elegidas quellas persunas che han survegnì las pli bleras vuschs (maioritad relativa) (art. 40 LDPC). Cedels electorals vids e vuschs vidas na vegnan betg resguardads.

Han lieu il medem di u er tar l'emprim scrutini autras elecziuns u votaziuns (ultra da las elecziuns dal Cussegl naziunal)?

Sin plaun chantunal naginas. A las vischnancas vegni recumandà da desister quel di da votaziuns e d'elecziuns communalas.

Candidaturas

Tgi po candidar en Voss chantun e sut tge cundiziuns? Per tge motivs po vegnir refusada l’elegibladad?

urgaisa svizra u burgais svizzer, cumplenì il 18avel onn, domicil politic en il chantun e nagina exclusiun pervia d'incapacitad permanenta da giuditgar (art. 9 al. 1 e 2 constituziun chantunala GR, DG 110.100).

A tgi ston ins sa drizzar per inoltrar sia candidatura e per retschaiver infurmaziuns latiers?

En il chantun Grischun na datti nagina procedura d’annunzia per las elecziuns dal Cussegl dals chantuns. Quai vala almain anc per las elecziuns 2019. Per la votaziun electronica, che vegn introducida il 1. da schaner 2020, è alura previsa ina procedura d’annunzia per tut las elecziuns da maiorz. Excepziuns sin plaun communal restan dentant pussaivlas.

Fin cura ston ins inoltrar sia candidatura? Stat questa infurmaziun er a disposiziun en l’internet? Sin tge pagina?

En il chantun Grischun na datti nagina procedura d’annunzia per las elecziuns dal Cussegl dals chantuns. Quai vala almain anc per las elecziuns 2019. Per la votaziun electronica, che vegn introducida il 1. da schaner 2020, è alura previsa ina procedura d’annunzia per tut las elecziuns da maiorz. Excepziuns sin plaun communal restan dentant pussaivlas.

Pon las Svizras ed ils Svizzers a l’exteriur candidar per il Cussegl dals chantuns en Voss chantun? Sut tge cundiziuns? Sche gea: Nua ston els inoltrar la candidatura?

Gea, senza cundiziuns supplementaras. Guardar l’art. 9 al. 3 CC en cumbinaziun cun l'art. 3 al. 3 da la lescha davart ils dretgs politics en il chantun Grischun (LDPC, DG 150.100).

Valan per Svizras e Svizzers a l’exteriur ils medems termins per inoltrar lur candidatura per il Cussegl dals chantuns sco per persunas cun domicil en Svizra?

Gea.

Tge incumbensas n’èn betg cumpatiblas cun in mandat en il Cussegl dals chantuns?

Cusseglieras e cussegliers dals chantuns na dastgan betg esser a medem temp commembras u commembers da la regenza chantunala ubain commembras u commembers d'ina autoritad giudiziala en uffizi cumplain (art. 22 al. 3 CC).

Datti en connex cun las elecziuns dal Cussegl dals chantuns particularitads chantunalas che las candidatas ed ils candidats stuessan enconuscher?

Na.

A partir da cura èn las candidaturas definitivas? Nua èn ellas da chattar (p.ex. sin Vossa pagina d’internet)?

En il chantun Grischun na datti nagina procedura d’annunzia per las elecziuns dal Cussegl dals chantuns. Quai vala almain anc per las elecziuns 2019. Per la votaziun electronica, che vegn introducida il 1. da schaner 2020, è alura previsa ina procedura d’annunzia per tut las elecziuns da maiorz. Excepziuns sin plaun communal restan dentant pussaivlas.

Sin tge pagina d’internet publitgescha Voss chantun infurmaziuns supplementaras davart las elecziuns? Retschaivan las electuras ed ils electurs explicaziuns chantunalas davart las elecziuns dal Cussegl naziunal e dal Cussegl dals chantuns?