directamain tar il cuntegn

Dumbraziun dals cedels electorals da las elecziuns dal Cussegl naziunal en ils chantuns cun dapli ch'in sez: ZH, BE, LU, SZ, ZG, FR, SO, BS, BL, SH, SG, GR, AG, TG, TI, VD, VS, NE, GE, JU

Las urnas èn serradas, la dumbraziun da las vuschs po cumenzar. Co vegnan repartidas las vuschs da las elecziuns dal Cussegl naziunal en ils chantuns cun elecziun da proporz?

En ils chantuns cun dapli ch'in sez en il Cussegl naziunal vegnan ils mandats repartids l'emprim sin las glistas e pir suenter sin las persunas che candideschan.

Co vegni elegì en ils chantuns cun elecziun da proporz?

Repartiziun dals sezs sin las glistas

  • Co vegnan repartidas las vuschs ed ils sezs sin las differentas glistas?

    1. Glista senza midadas
    En cas d'in cedel electoral prestampà senza midadas van tut las vuschs a la glista tschernida (en noss exempel van pia  tut las sis vuschs a la glista X).

    2. Glista cun nums stritgads tras
    Schizunt en cas d'ina glista prestampada cun ina u pliras persunas stritgadas tras van tut las vuschs a questa glista: Impurtant: I na dastgan betg vegnir stritgadas tras tut las candidatas ed ils candidats.

    3. Glista cun nums d'autras glistas (panaschada)
    Percunter perda la glista X ina vusch, sch'ina persuna stritgada tras è vegnida substituida cun ina persuna d'ina autra glista. En noss exempel obtegna la glista X mo pli tschintg vuschs, e la glista Z persuenter ina.

    4. Cedel electoral vid senza denominaziun
    - En cas d'in cedel electoral vid senza denominaziun datti vuschs per quellas glistas, da las qualas las candidatas ed ils candidats vegnan scrits a maun sin la glista vida (ina vusch per num).
    - Las lingias vidas na quintan betg.

    5. Cedel electoral vid cun denominaziun
    En cas d'in cedel electoral vid cun denominaziun van las vuschs da las lingias vidas a la glista respectiva.

    6. Quants sezs obtegna mintga glista?
    A la fin vegnan ils sezs dal Cussegl naziunal repartids en proporziun cun las vuschs obtegnidas sin las differentas glistas. Quai vegn fatg en ina procedura da plirs stgalims, en la quala mintga gruppa da glistas colliadas vegn tractada l'emprim sco in'unica glista. Guarda artitgels 40 fin 42 da la Lescha federala davart ils dretgs politics.

  • Co vegnan repartidas las vuschs ed ils sezs sin las candidatas ed ils candidats?

    Las candidatas ed ils candidats d'ina glista èn er concurrents vicendaivels. Mo tgi che obtegna avunda vuschs, dastga ir en il Cussegl naziunal.

    1. Glista senza midadas
    En cas d'ina glista prestampada senza midadas obtegnan ina vusch tut las candidatas ed ils candidats che figureschan sin ella. Candidatas e candidats, dals quals il num è prestampà duas giadas (precumulà), survegnan duas vuschs.

    2. Nums stritgads tras
    Candidatas e candidats ch'èn stritgads tras sin ina glista prestampada, n'obtegnan nagina vusch persunala.

    3. Nums cumulads
    Candidatas e candidats ch'èn vegnids scrits a maun ina segunda giada sin ina glista prestampada (cumulads), obtegnan duas vuschs.

    4. Nums sin in'autra glista (panaschada)
    - Candidatas e candidats obtegnan er lura ina vusch, sch'els vegnan agiuntads a maun sin in'autra glista che lur atgna (panaschads).
    - Impurtant: Il cedel electoral dastga cuntegnair maximalmain tants nums, sco ch'el ha lingias.

    5. Cedel electoral vid emplenì a maun
    Tenor las medemas reglas vegnan attribuidas las vuschs er en cas d'in cedel electoral emplenì a maun.

    6. e 7. Tgi da la glista X ha obtegnì las pli bleras vuschs? E survegn pia in sez en il Cussegl naziunal
    A la fin èn elegidas tut las candidatas ed ils candidats che han obtegnì las pli bleras vuschs entaifer la glista. Sch'ina glista ha per exempel il dretg da trais sezs, èn elegidas las candidatas ed ils candidats da questa glista cun las pli bleras vuschs.

     

Mintga chantun ha il dretg d'in tschert dumber da sezs en il Cussegl naziunal. Dapli abitantas ed abitants ch'in chantun ha e pli grond ch'il dumber da cusseglieras naziunalas e cussegliers naziunals è.

Quants sezs ha mintga chantun en il parlament?

Ils sezs en il Cussegl naziunal vegnan l'emprim repartids sin las glistas, e quai en proporziun da las vuschs che mintga glista ha survegnì en tut.

Las colliaziuns e sutcolliaziuns da glistas da partidas e da gruppaziuns che candideschan vegnan l'emprim consideradas sco in'unica glista: Lur vuschs vegnan summadas; uschia è la schanza da survegnir in mandat supplementar la pli gronda.

Repartiziun dals sezs en il Cussegl naziunal da 1971 fin 2011 Colliaziuns da glistas, sutcolliaziuns da glistas
Colliaziuns da glistas e sutcolliaziuns da glistas

Repartiziun dals sezs da mintga glista sin las persunas che candideschan

Pir cur ch'il dumber da sezs en il Cussegl naziunal per mintga glista è cler, pon vegnir eruidas las victuras ed ils victurs da las elecziuns: Elegidas èn quellas candidatas e quels candidats da la glista che han survegnì las pli bleras vuschs. Sch'ina glista survegn pia per exempel trais sezs en il Cussegl naziunal, èn elegidas quellas trais persunas da la glista cun il meglier resultat persunal.

Sch'ina persuna elegida desista a chaschun da l'elecziun u durant il temp en uffizi da ses mandat, va il mandat a quella candidata betg elegida u a quel candidat betg elegì da la medema glista cun las pli bleras vuschs.

Tge capita en cas da paritad da las vuschs?

Sche dus u dapli candidats da la medema glista han survegnì tuttina bleras vuschs per il medem mandat, decida la sort, sco che quai è stà il cas en il chantun Tessin a chaschun da las elecziuns dal Cussegl naziunal 2011.

Co vegni decidì, tgi ch'è elegì, sche dus u dapli candidats han survegnì tuttina bleras vuschs?

Ulteriuras infurmaziuns

Per infurmaziuns pli detagliadas davart il proceder da la dumbraziun da las vuschs sco er per las furmlas da calculaziun per la repartiziun dals mandats stat il "Mussavia per gruppaziuns che vulan candidar" da la Chanzlia federala (p. 21 e 22) a Vossa disposiziun.